2010ean, Madrilgo Rastroko jendetzaren artean, urte luzez ahaztuta egon zen argazki-artxibo bat agertu zen. Dani Asuak aurkitu eta Gernikara ekarri zuen, imajinatu ere egin gabe irudi multzo hark gure inguruko historiarekin izango zuen lotura sakona.
Orduan, Hibai Agorriak, argazkilari eta bideografoak, 140 argazkiz osatutako artxiboa eskaneatu eta dokumentatu zuen. Aurkitu zutena harrigarria izan zen: irudi guztiek gure inguru hurbila erretratatzen dute. Durangaldetik Urdaibairaino, eta Gipuzkoako kostaldetik Kontxako eta Hondarribiko hondartzetaraino, artxiboak duela ia hirurogeita hamar urte, 1954, 1955 eta 1956an, espazio horiek arakatzen eta gozatzen dituela dirudien familia bat erakusten digu.
Argazkien haria neska bat da: artxiboko protagonista. Familiak Euskal Herriko hainbat txokotan zehar erretratatzen du. Erakusketa honen antolatzaileen ustez, neska hau bizirik egon liteke gaur, 85 edo 87 urterekin; eta aurkitzea, eta bere oroitzapenak itzultzea, bihurtu da erakusketa honen helburu nagusia.
Irudi horiek familiako oroitzapenak baino askoz gehiago dira: garai hartako eguneroko bizitzaren, paisaien, arkitekturaren eta pertsonek ingurunearekin zuten harremanaren lekuko dira.
Bertako historialarien bidez eta artxiboak kontsultatuz, argazkietan agertzen direnen nortasuna aurkitzen saiatu dira antolatzaileak, baina orain arte ez dute lortu. Horregatik, Gernikako Kultur Etxean egindako erakusketa honen bidez, komunitateari gonbidapena egiten diote familia edo, bereziki, neskato protagonista, hurbiltzera, arretaz begiratzera eta aintzatesten laguntzera. Gure nahia irudi hauek itzultzea da eta duela ia zazpi hamarkada hasi zen zirkulu bat ixtea.
Ahaztutako artxibo hau oroimenaren eta irudimenaren arteko bidaia da, argazki bakoitzak istorio bat gordetzen duela gogorarazteko. Kasu honetan, gainera, bilaketa aktiboa da: iragana eta oraina batzea, norbaiti bere oroitzapenak itzultzeko.
